Gratis tool · de ster bij een datum
Welke ster stond het hoogst boven je op die ene dag?
Vul een datum en een plaats in, en het tijdstip als je dat weet. Je ziet dan welke ster uit ons register op dat moment het hoogst aan de hemel stond: bij een geboorte, een eerste ontmoeting of een trouwdag. Spreekt ze je aan, dan kun je haar meteen opdragen.
- Gratis: je vult een datum en een plaats in, en het tijdstip als je dat weet.
- Per ster zie je de hoogte, het sterrenbeeld, de magnitude en of je haar met het blote oog kunt zien.
- We zeggen het erbij als het op dat moment dag was en als we met 22.00 uur hebben gerekend.
Symbolische vernoeming in het privéregister van Starry Memory · vanaf € 8,91 · pdf om te downloaden zodra je hebt betaald.

Eerst het eerlijke antwoord: een ‘geboortester’ bestaat in de sterrenkunde niet. Geen enkele ster hoort bij een datum of bij een persoon. Wat je wél kunt uitrekenen, is welke ster op een bepaald moment hoog boven een bepaalde plaats stond. Dat doet deze tool met de 1.024 sterren van het privéregister van Starry Memory: per prijscategorie krijg je de ster die nog vrij is en toen het hoogst stond.
Zoek de hoogste ster bij jouw datum
Kies de datum en de plaats; het tijdstip mag je openlaten. Het resultaat verschijnt hieronder, zonder dat je iets betaalt of gegevens achterlaat.
De tool wordt geladen…
Verschijnt het niet? Dan kun je altijd zelf een ster kiezen uit de 1.024 sterren van het register, met de knop bovenaan deze pagina.
Zo rekenen we: de posities komen uit de Hipparcos-catalogus (J2000) en worden omgerekend naar de gekozen datum. De hoogte is de meetkundige hoogte boven een vlakke horizon, zonder gebouwen, bomen of wolken. Het tijdstip is de kloktijd van de gekozen plaats, zomertijd inbegrepen.
Voor data vóór 1940 kan de uitkomst in Nederland iets afwijken: het land had toen een eigen tijd, de Amsterdamse tijd, die niet elke browser kent. Het berekende moment kan daardoor tot ongeveer twintig minuten verschuiven.
Zo lees je het resultaat
Het register telt 13 prijscategorieën. De tool zoekt in drie daarvan, dezelfde drie als bij het snelle kiezen, en toont per categorie één kaart. Op elke kaart staat de ster die op jouw moment het hoogst stond, met vier gegevens, die we hieronder uitleggen.
De drie categorieën verschillen in wat je krijgt. De eerste, voor € 8,91, is een echte ster uit de Hipparcos-catalogus: van de 540 sterren in die categorie hebben er 375 magnitude 6 of helderder, de andere zie je alleen met een instrument. De tweede, voor € 17,91, bevat alleen sterren van magnitude 6 of helderder. De derde, voor € 44,91, bestaat uit witte sterren van spectraaltype A, ook allemaal van magnitude 6 of helderder.
- Hoogte: het aantal graden boven de horizon. Hoe dichter bij 90°, hoe dichter de ster bij het punt recht boven je hoofd stond.
- Sterrenbeeld: het deel van de hemel waarin de ster ligt, bijvoorbeeld de Grote Beer of de Zwaan. Daarmee vind je haar later makkelijker terug.
- Schijnbare magnitude: de helderheid zoals we die vanaf de aarde zien. Hoe lager het getal, hoe helderder de ster.
- Blote oog: tot magnitude 6 is een ster zonder instrument te zien onder een donkere, heldere hemel. Is het getal hoger, dan staat erbij dat je een verrekijker of een telescoop nodig hebt.
Waarom de hoogste ster verandert met het uur en de plaats
De aarde draait in 23 uur en 56 minuten één keer om haar as. Vanaf de grond lijkt daardoor de hele hemel te draaien: elk uur schuift hij ongeveer 15 graden op. De ster die om tien uur ’s avonds het hoogst staat, is om middernacht alweer een eind gezakt, en een andere heeft haar plaats ingenomen. Daarom vragen we naar het tijdstip, en daarom zeggen we het erbij als we met 22.00 uur hebben gerekend.
Ook de datum telt. Omdat de aarde om de zon draait, staat dezelfde ster elke dag ongeveer vier minuten eerder op dezelfde plek. Na een maand scheelt dat twee uur; na een half jaar trekt op hetzelfde uur een heel ander stuk van de hemel over je heen.
En dan de plaats. Je breedtegraad bepaalt welke sterren recht over je heen trekken: een ster komt precies boven je hoofd als haar declinatie, haar ‘breedtegraad’ aan de hemel, gelijk is aan de jouwe. In Utrecht is dat ongeveer 52 graden, in Paramaribo ongeveer 6. De lengtegraad en de tijdzone bepalen op welk kloktijdstip dat gebeurt. Twee mensen die op hetzelfde moment in Groningen en in Kaapstad geboren zijn, hadden dus een andere ster boven zich.
Wat ‘hoogte’ betekent
De hoogte is de hoek tussen de horizon en de ster. Op 0 graden staat een ster precies op de horizon, op 90 graden in het zenit, het punt recht boven je hoofd. Een handige maat: je vuist op armlengte bedekt ongeveer 10 graden. Een ster op 60 graden staat dus zes vuisten boven de horizon.
Een ster bereikt haar hoogste punt wanneer ze pal in het zuiden of pal in het noorden staat. Hoe hoog dat is, reken je zo uit: 90 graden min het verschil tussen de declinatie van de ster en jouw breedtegraad. Een ster met een declinatie van 40 graden komt in Utrecht, op 52 graden noorderbreedte, dus tot 78 graden.
Omdat het register sterren over de hele hemel bevat, staat de hoogste ster bijna altijd hoog: meestal ruim boven de 60 graden, vaak vlak bij het zenit. Hoog aan de hemel bekijk je een ster ook het best, want daar kijk je door de dunste laag lucht.
Wat je vanuit Nederland en Vlaanderen ziet
Nederland en Vlaanderen liggen tussen ongeveer 51 en 53,5 graden noorderbreedte. Sterren met een declinatie boven ongeveer 38 graden gaan hier nooit onder: ze draaien het hele jaar rond de Poolster. Sterren met een declinatie onder ongeveer −38 graden komen hier nooit op. Het Zuiderkruis zie je vanuit de Lage Landen dus nooit, en ongeveer een vijfde van de sterren in ons register evenmin. Voor een plaats hier stelt de tool die sterren dan ook niet voor.
Wie om tien uur ’s avonds omhoogkijkt, ziet door het jaar heen telkens andere sterrenbeelden hoog staan. In de winter zijn dat Perseus, de Voerman en de Lynx, in het voorjaar de Grote Beer, in de zomer de Ossenhoeder, Hercules en de Draak, in het najaar de Zwaan, Cassiopeia en Andromeda. Uit die sterrenbeelden komt meestal ook de ster die de tool je voorstelt.
Let wel op het seizoen. Van eind maart tot half september is het om 22.00 uur nog niet helemaal donker, en rond de langste dag gaat de zon pas rond tien uur onder. Van half mei tot eind juli wordt het in het midden en noorden van Nederland zelfs midden in de nacht niet volledig donker; in het zuiden van Nederland en in Vlaanderen geldt dat van eind mei tot half juli. De tool rekent de stand van de zon uit en zegt het erbij als het licht was of schemerde.
En dan is er ons eigen licht. De Lage Landen horen bij de sterkst verlichte gebieden van Europa. In een stad zie je met het blote oog vaak alleen de helderste sterren, tot ongeveer magnitude 4, terwijl de sterren van ons register tussen magnitude 4,01 en 9,97 liggen. Voor een ster van magnitude 5 of 6 heb je dus een donkere plek nodig. Echt donker is het op weinig plaatsen; de Boschplaat op Terschelling en het Lauwersmeergebied zijn erkend als Dark Sky Park.
Wat een ster opdragen is, en wat niet
Staat er een ster tussen die je raakt? Met de knop op de kaart ga je verder met die ster. Je datum is al ingevuld; jij kiest de naam, de ontvanger en de boodschap. Je bekijkt de gratis voorvertoning van het sterrencertificaat voordat je betaalt. Na de betaling download je het certificaat als pdf van twee A4-pagina’s, met de waarneemgids en een QR-code. Er komt geen pakket met de post.
Een ster aan iemand opdragen is een symbolische vernoeming. De ster wordt onder de naam die jij kiest ingeschreven in het privéregister van Starry Memory, waar elke ster maar één keer wordt ingeschreven, en die naam staat op je certificaat. Het is geen officiële naam: de Internationale Astronomische Unie (IAU) erkent hem niet en sterrenkundigen blijven het catalogusnummer gebruiken. Je wordt ook geen eigenaar van de ster; niemand kan dat worden.
En de ster die je hier vindt, is niet ‘jouw ster’ omdat het zo in de sterren geschreven staat. Het is de ster die wij voor dat moment en die plaats als hoogste berekenen, uit de sterren die nog vrij zijn. Een mooie aanleiding voor een cadeau, geen voorspelling en geen wetenschappelijk feit over een persoon.
Veelgestelde vragen
Bestaat er zoiets als een geboortester?
Niet in de sterrenkunde: geen enkele ster hoort bij een datum of bij een persoon. Wat wel kan, is uitrekenen welke ster op een bepaald moment het hoogst boven een plaats stond. Dat is wat deze tool doet, met de sterren van ons eigen register.
Ik weet het tijdstip niet. Krijg ik dan toch een resultaat?
Ja. We rekenen dan met 22.00 uur plaatselijke tijd en zetten dat bij het resultaat. Vind je het tijdstip later terug, bijvoorbeeld op een geboortekaartje, dan vul je het in en reken je opnieuw. Elk uur schuift de hemel ongeveer 15 graden op, dus het tijdstip maakt echt verschil.
Het was dag op dat moment. Wat zegt het resultaat dan?
Dat de ster er stond, maar dat niemand haar kon zien. Overdag staan er evenveel sterren boven je als ’s nachts; het zonlicht overstraalt ze alleen. We berekenen de stand van de zon en melden het als het licht was of schemerde.
Kan ik de voorgestelde ster vanavond zien?
Niet per se. De hoogte geldt voor het moment dat je hebt ingevuld, niet voor vanavond, en zichtbaarheid is nooit gegarandeerd: die hangt af van de magnitude, het seizoen, het weer en de lichtvervuiling. Bij het certificaat hoort een waarneemgids, en de QR-code erop laat zien in welke richting je de ster aan de echte hemel zoekt.
Is de voorgestelde ster nog vrij?
Bij de berekening kijken we in het register en houden we alleen sterren over die op dat moment vrij zijn. Een ster die al is opgedragen of gereserveerd, stellen we niet voor. Reageert het register niet, dan staat dat bij het resultaat. In alle gevallen wordt de beschikbaarheid opnieuw gecontroleerd voordat je betaalt.
Wat gebeurt er met de datum en de plaats die ik invul?
Ze blijven in je browser, want daar gebeurt de berekening. We bewaren ze niet en ze komen niet in onze statistieken. Alleen de letters die je in het plaatsveld typt, gaan naar een zoekdienst voor plaatsnamen. Kies je daarna een ster om op te dragen, dan gaan de ster en de datum mee naar de volgende stap.

✦ Gepersonaliseerd sterrencertificaat
Niet voor een datum, maar voor een mens: geef een ster cadeau
Een gepersonaliseerd certificaat met QR-code: één scan met je smartphone toont de ster in 3D, en daarna haar richting aan de echte hemel.
- Kies een echte ster en geef haar een naam
- Scan de QR-code op het certificaat, zonder app
- Vind haar met je smartphone terug aan de hemel
Vanaf € 8,91 · pdf om te downloaden zodra je hebt betaald
Symbolische vernoeming in het privéregister van Starry Memory. Afhankelijk van haar helderheid en het weer zie je haar met het blote oog, met een verrekijker, of weet je in elk geval in welke richting ze staat.